Van digitale vaardigheden naar digitaal bewustzijn
Jarenlang lag de nadruk vooral op digitale vaardigheden. In een tijd waarin informatie overal beschikbaar is en waarin desinformatie zich soms sneller verspreidt dan feiten, wordt een andere competentie minstens zo belangrijk: digitaal bewustzijn.
Een inspirerend voorbeeld hiervan zagen we onlangs bij het Keizer Karel College in Amstelveen. Leerlingen presenteerden onderzoek dat zij, samen met Justice for Prosperity hadden uitgevoerd naar desinformatie, beïnvloedingscampagnes, financiële netwerken en de impact daarvan op democratische processen. Met behulp van Open Source Intelligence (OSINT)onderzoekstechnieken en het systematisch onderzoeken en verifiëren van publiek beschikbare informatie, analyseerden leerlingen complexe maatschappelijke vraagstukken die dagelijks zichtbaar zijn in onze digitale samenleving.
Dit raakt de centrale boodschap tijdens het tweede European Forum on Digital Citizenship Education van de Raad van Europa in Straatsburg. Een belangrijke conclusie van het forum was dat digitale technologie niet alleen een technisch vraagstuk is. Het raakt aan democratie, mensenrechten, welzijn, burgerschap en maatschappelijke participatie. Digital Citizenship Education richt zich daarom niet alleen op wat je met technologie kunnen doen, maar vooral op hoe je verantwoord, bewust en kritisch leren omgaan met technologie en informatie.
Deze ontwikkeling is relevanter dan ooit. Uit internationale onderzoeken blijkt dat steeds meer jongeren hun informatie halen uit sociale media en online platforms. Dat biedt kansen, maar brengt ook nieuwe verantwoordelijkheden met zich mee. Het vermogen om bronnen te beoordelen, feiten van meningen te onderscheiden, desinformatie te herkennen en bewust om te gaan met digitale invloeden, maar óók op grond van ethische gronden kunnen oordelen, wordt daarmee een essentiële vaardigheid voor de 21e eeuw.
Het forum onderstreepte daarnaast het belang van samenwerking. De vraagstukken rondom digitalisering, kunstmatige intelligentie, informatiebetrouwbaarheid en burgerschap kunnen niet solitair worden opgelost. Samenwerking is essentieel om een gezonde digitale samenleving vorm te geven. Binnen ons Prisma EU-netwerk wordt deze ambitie
actief ondersteund. Door kennisuitwisseling tussen Europese partners, het delen van goede voorbeelden en het ontwikkelen van gezamenlijke initiatieven ontstaat een waardevolle verbinding tussen Europees beleid en de dagelijkse onderwijspraktijk.
De centrale boodschap van het forum was helder: de volgende stap in ontwikkeling gaat niet alleen over digitale vaardigheden, maar over ons digitaal bewustzijn. Hoe zouden we dat met kracht en impact samen kunnen versterken? Wat denk jij?
