Digitale soevereiniteit begint bij digitaal bewustzijn
Europese samenwerking rond digitaal bewustzijn
Hoe beïnvloedt de digitale wereld wat we weten, denken en voelen? Hoe beoordelen we informatie? En hoe gebruiken we technologie om ons leren, welzijn en samenleven te versterken? Digitaal bewustzijn begint bij zulke vragen. Je leert begrijpen hoe je digitale omgeving werkt, welke invloed je zelf hebt en wat jouw keuzes betekenen voor anderen.
Vragen die we samen kunnen onderzoeken
De tien domeinen van Digital Citizenship Education (DCE) van de Raad van Europa bieden hiervoor een breed vertrekpunt. Ze helpen ons vragen te onderzoeken als: kan iedereen digitaal meedoen? Hoe leren en creëren we met technologie? Hoe beoordelen we informatie en communiceren we zorgvuldig? Daarbij komen toegang en inclusie, leren en creativiteit, media- en informatiegeletterdheid en online aanwezigheid en communicatie samen.
Hoe houden we rekening met elkaar, beschermen we ons welzijn en laten we onze stem horen? Welke rechten en verantwoordelijkheden hebben we? En hoe bewaken we onze privacy en herkennen we commerciële beïnvloeding? Deze vragen verbinden ethiek en empathie, gezondheid en welzijn, actieve participatie, rechten en verantwoordelijkheden, privacy en veiligheid en consumentenbewustzijn aan ons dagelijks leven.
Digitale soevereiniteit bouwt voort op digitaal bewustzijn
Vanuit dit bewustzijn ontstaat een volgende vraag: hoeveel zeggenschap hebben we over onze digitale omgeving? Digitale soevereiniteit gaat over de regie die we houden over technologie, gegevens en de voorwaarden waaronder we digitale diensten gebruiken. Wie begrijpt hoe een toepassing werkt en welke belangen meespelen, kan beter afwegen wat te gebruiken en welke gegevens te delen.
Voor scholen betekent digitale autonomie dat zij middelen kunnen kiezen die passen bij hun onderwijsdoelen en publieke waarden. Voor leerlingen betekent dit dat zij leren begrijpen welke keuzes mogelijk zijn en daarover kunnen meepraten. De verbinding met de Raad van Europa vormt hierbij een inhoudelijke rode draad: met DCE willen we digitaal bewustzijn, mensenrechten en democratische verantwoordelijkheid nadrukkelijker op de Nederlandse en Europese onderwijsagenda plaatsen.
Europese samenwerking voor digitaal bewustzijn en eigen regie
Turning Learning en GEYC (Group of the European Youth for Change) werken binnen het PRISMA European Network samen aan digitaal bewustzijn en democratische participatie. We verbinden Europese kennis aan Nederlandse praktijkvragen en ontwikkelen leeractiviteiten waarin je onderzoekt, meepraat en afwegingen maakt.
De samenwerking valt binnen Prisma EU OG 2026, ondersteund door het Europese programma Citizens, Equality, Rights and Values (CERV). GEYC coördineert het programma; Turning Learning vertaalt de aanpak naar onderwijs en lokale activiteiten.
Jouw ervaringen vormen het vertrekpunt. Hoe herken je vooroordelen in een AI-antwoord? Wanneer helpt technologie je leren? En wat betekent jouw digitale keuze voor iemand anders? Samen onderzoeken we bronnen, vergelijken we perspectieven en werken we aan voorstellen voor onze klas, school of gemeenschap.
Wat willen we samen bereiken?
We willen dat je informatie kunt controleren, belangen herkent en je mening onderbouwt. Dat je zorgvuldig communiceert, je privacy beschermt en rekening houdt met jezelf en anderen. Je oefent met het afwegen van alternatieven en het maken van voorstellen, bijvoorbeeld voor AI-gebruik op school. Via PRISMA vergelijken we ervaringen uit verschillende landen en ontwikkelen we de aanpak verder. Turning Learning verbindt dit aan de mensgerichte benadering van Big Brain Bytes: technologie krijgt waarde door wat we ermee leren begrijpen, beoordelen en mogelijk maken.
Wat zou jij willen veranderen aan de plek van technologie in jouw dagelijks leven?
Wat zou jou helpen om meer ruimte te maken voor creativiteit, welzijn en contact met anderen?
